การพัฒนาและผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังสุขภาพจิตร่วมกับการมีส่วนร่วมของครอบครัว ต่อความเข้มแข็งในการมองโลกและพลังสุขภาพจิตในผู้ป่วยโรคจิตจากสารเสพติด (The development and effectiveness of the resilience enhancement integrated with family involvement program on sense of coherence and resilience of patients with substance-induced psychosis)

Main Article Content

สยาภรณ์ เดชดี วินีกาญจน์ คงสุวรรณ

Abstract

Objective: To develop and evaluate the effectiveness of resilience enhancing program with family participation on sense of coherence and resilience among people with drug-induced psychosis at outpatient services of the Songkhla Rajanagarindra Psychiatric hospital.


Methods: The research and development were done in two phases. The first phase involved five steps of program development and the second phase involved an assessment of efficacy of the program among 60 patients with drug-induced psychosis. Participants were equally divided into treatment group that received the program and control group that received regular caring activities. The resilience scale and sense of coherence scale were measured immediately after the program finished, at two weeks, and at one month follow up. Data were analyzed using repeated measures ANOVA and simple regression analysis.


Results: After the program finished, the resilience and sense of coherence scores of the treatment group were significantly higher than the control group. The result from simple regression showed that the resilience score had a positive influence on the sense of coherence score.


Conclusion: The resilience enhancement program with family involvement was effective in enhancing the sense of coherence and resilience among patients with drug-induced psychosis. The mental health personals should be considered the program as an another optional intervention for the drug-induced psychotic patients.

Keywords

Article Details

Section
Original article

References

1. พันธุ์นภา กิตติรัตนไพบูลย์. บทความฟื้นฟูวิชาการเรื่องโรคจิตจากแอมเฟตามีน [Review article: methamphetamine psychosis]. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย. 2552;17:129-48. Thai.

2. United Nations Office on Drugs and Crime. World drug report 2017: 29.5 million people globally suffer from drug use disorders, opioids the most harmful. [Internet]. 2017 [cited 2019 Aug 10] Available from: https://https://www.unodc.org

3. กรมสุขภาพจิต. สถิติการเข้าถึงบริการโรคสำคัญด้านจิตเวช 2562 [Statistics of accessibility to psychiatric disorder 2562]. [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อวันที่ 28 เม.ย. 2562] จาก: https://dmh.go.th/report/datacenter/map/. Thai.

4. สุลินดา จันทรเสนา. ปัจจัยเกี่ยวข้องกับการเสพแอมเฟตามีนซ้ำของวัยรุ่นที่เข้ารับการบำบัดในโรงพยาบาลธัญญารักษ์ [Related factors of amphetamine reuse among adolescents hospitalized in Thunyarak Hospital] [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2549. Thai.

5. ปราณีพร บุญเรือง. ผลของกลุ่มปรับพฤติกรรมทางปัญญาของวัยรุ่นที่เสพยาบ้าต่อการป้องกันการกลับไปเสพซ้ำ [Effects of cognitive behavioral modification group for adolescents amphetamine-like substance (yaba) addictions on relapse prevention] [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2545. Thai.

6. Dillon L, Chivite-Matthews N, Grewal I, Brown R, Webster S, Weddell E, et al. Risk, protective factors and resilience to drug use: identifying resilient young people and learning from their experiences. National Centre for Social Research [Internet]. 2007 [cited 2019 Jul 1]. Available from: https://rds.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/rdsolr0407.pdf

7. สุทธิชัย ศิรินวล. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเสพยาบ้าซ้ำของผู้ผ่านการบำบัด [Factors affecting amphetamine relapse among drug addicts after treatment]. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2559;10:39-45. Thai.

8. นันท์ชัตสัณห์ สกุลพงศ์. พลังสุขภาพในผู้ติดสารเสพติดหญิง: การวิจัยแบบผสานวิธีพหุระยะเพื่อพัฒนาเครื่องมือและประสิทธิผลการปรึกษาทางจิตวิทยาแบบกลุ่มบูรณาการ [Resilience of substance-dependent woman: the multi-phase mixed methods research for scale development and effects of integrative group counseling] [ปริญญานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ; 2556. Thai.

9. มนัส สุนทรโชติ. ปัจจัยคัดสรรที่สัมพันธ์กับพลังต้านการเสพยาบ้าของวัยรุ่นที่เข้ารับการบำบัดจำแนกผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลในเขตภาคตะวันออก [Selected factors related to resilience to amphetamine use of adolescents receiving treatment, outpatient department, Eastern region hospital]. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2556;27:85-97. Thai.

10. กรมสุขภาพจิต. เปลี่ยนร้ายกลายเป็นดี RQ พลังสุขภาพจิต [Turn bad into good RQ: resilience quotient]. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต สำนักพัฒนาสุขภาพจิต; 2552. Thai.

11. สุกุมา แสงเดือนฉาย, วันเพ็ญ ใจปทุม, สำเนา นิลบรรพ์, และสุวภัทร คงหอม. คู่มือโปรแกรมการบำบัดความคิดและพฤติกรรมในผู้ป่วยเมทแอมเฟตามีน [Cognitive behavior therapy of methamphetamine dependence]. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2557. Thai.

12. กัณณิกา สิทธิพงษ์. แรงจูงใจในการเลิกยาเสพติดของผู้ป่วยในโรงพยาบาลธัญญารักษ์ขอนแก่น [The motivation to quit using drugs of patients at Thanyarak Khonkaen hospital]. วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2560;5:217-39. Thai.

13. นุรินยา แหละหมัน, อ้อมเดือน บุญญามณี, ดารารัตน์ สาธรพันธ์, สยาม มุสิกไชย. การมีส่วนร่วมของครอบครัวในการดูแลผู้ป่วยยาเสพติดขณะบำบัดในศูนย์บำบัดยาเสพติดสงขลา [Family involvement for caring of patient with drug addict in institute on drug abuse]. นนทบุรี: กรมการแพทย์; 2552. Thai.

14. เด่นเดือน ภูศรี. ผลของโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อการเห็นคุณค่าในตนเองและความเข้มแข็งในการมองโลกของผู้เสพแอมเฟตามีน [Effects of rehabilitation program with family participation on self-esteem and sense of coherence of amphetamine dependence] [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล; 2553. Thai.

15. Antonovsky A. The Jossey-Bass social and behavioral science series and the Jossey-Bass health series. Unraveling the mystery of health: how people manage stress and stay well. San Francisco, CA, US: Jossey-Bass; 1987.

16. อนงค์ ยอดคง. ความเข้มแข็งในการมองโลกและพฤติกรรมเสี่ยงในการใช้สารเสพติดของวัยรุ่น จังหวัดนราธิวาส [Sense of coherence and substance abuse risk behaviors among adolescents, Narathiwat Province, Thailand] [สารนิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2557. Thai.

17. Garcia ML. Sense of coherence and substance use in Spanish adolescents. Addictions. 2013;25:109-17.

18. จิตรภานุ ดำสนวน. ปัจจัยที่เป็นตัวพยากรณ์ภูมิคุ้มกันทางด้านจิตใจของวัยรุ่นในอำเภอหนองกี่ จังหวัดบุรีรัมย์ [The factors as predictors of resilience quotient of adolescents in Nongki District Burirum Province] [วิทยานิพนธ์ปรัชญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต]. พระนครศรีอยุธยา: จุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2560. Thai.

19. นุชนาถ แก้วมาตร. ปัจจัยที่มีผลต่อความตั้งใจในการเลิกสารเสพติดของเยาวชนที่ใช้สารเสพติด [Factors affecting the intention of drug abstinence among youth experiencing substance abuse]. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2560;11:133-41. Thai.

20. สยาภรณ์ เดชดี. พลังสุขภาพจิตและภาวะซึมเศร้าของครูที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ [Resilience and depression of teachers facing the situation of unrest in Three Southernmost Provinces, Thailand]. สงขลา: โรงพยาบาลจิตเวชสงขลาราชนครินทร์; 2554. Thai.

21. วินีกาญจน์ คงสุวรรณ, วันดี สุทธรังษี, วิลาวรรณ คริสต์รักษา. การปรับตัวในการเผชิญภาวะวิกฤตจากอุทกภัยของผู้ประสบอุทกภัย อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา [Adaptation after facing with flooding crisis among persons suffering from the floods, Hat Yai District, Songkhla Province]. วารสารพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2558;27(3):75-96. Thai.

22. วินีกาญจน์ คงสุวรรณ, วันดี สุทธรังษี, วิลาวรรณ คริสต์รักษา. แนวทางการเสริมสร้าง พลังอึด ฮึด สู้ เพื่อการเรียนรู้และดูแลตนเองของประชาชนในภาวะวิกฤตภัยพิบัติธรรมชาติ [Resilience enhancement guideline for learning and self-care of people in the natural disaster crisis]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2559. Thai.

23. ธัญญาภรณ์ แก้วเงิน. ผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังสุขภาพจิตต่อระดับพลังสุขภาพจิตของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า [The effects of resiliency enhancement program on resiliency level of patients with major depressive disorders] [สารนิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2557. Thai.

24. อาสมะ เจ๊ะแล, วันดี สุทธรังษี, ศรีสุดา วนาลีสิน. ผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังสุขภาพจิตต่อระดับพลังสุขภาพจิตของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในพื้นที่เหตุการณ์ความไม่สงบภาคใต้ [The effects of resiliency enhancement program on resiliency level of secondary school students unrest situations in southern Thailand] [สารนิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2557. Thai.

25. บุญสิตา พลกล้า. ความเข้มแข็งในการมองโลกและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคจิตจากสารเสพติดหลังเข้ารับการบำบัดในโรงพยาบาลจิตเวชสงขลาราชนครินทร์ [Sense of coherence and quality of life patients with substance-induced psychosis after being treated in Songkhla Rajanagarindra Psychiatric Hospital] [สารนิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2559. Thai.

26. กรมสุขภาพจิต. คู่มืออบรมและจัดกิจกรรมเสริมสร้างพลังสุขภาพจิต [Training and organizing for resilience enhancement]. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต สำนักพัฒนาสุขภาพจิต; 2552. Thai.

27. Cohen JM, Uphoff NT. Participations place in rural development: seeking clarity through specificity. New York: World Developments; 1980.

28. Yalom I. The theory and practice of group psychotherapy. 3rd ed. New York: Basic Book; 1985.

29. Fadradi JS, Azad H, Nemati A. The relationship between resilience motivational structure and substance use. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 2010;5:1956-61.

30. พัชรินทร์ นิลทจันทร์. ความแข็งแกร่งในชีวิต: แนวคิด การประเมิน และการประยุกต์ใช้ [Resilience: concept, evaluation and adaptation]. กรุงเทพฯ: บริษัทจุดทอง จำกัด; 2558. Thai.

31. อวยพร เรืองตระกูล, สุนทรพจน์ ดำรงค์พานิช. การประเมินตนเอง [Self-evaluation]. [อินเทอร์เน็ต]. ขอนแก่น: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2557 [สืบค้นเมื่อวันที่ 1 ก.ค. 2562]. จาก: ednet.kku.ac.th/~edad/OLD/research_article/selfEvaluation.doc Thai.

32. บุญศิริ จันศิริมงคล. เอกสารประกอบการบรรยาย เรื่องโรคร่วมในโรคติดสารเสพติด [Co-occurring disorders]. สุราษฎร์ธานี: โรงพยาบาลสวนสราญรมย์; 2552. Thai.

33. สุปราณี สูงแข็ง. ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ผ่านการบำบัดสารเสพติดในหน่วยบริการปฐมภูมิ จังหวัดอุดรธานี [Factors affecting quality of life of persons treated for narcotic drug use in primary care hospitals, Udon Thani Province]. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2559;25:217-8. Thai.

34. จุฑา ปาตังคะโร. การปรับตัวด้านบทบาทหน้าที่ของผู้ป่วยโรคจิตจากสารเสพติดภายหลังการบำบัดจากโรงพยาบาลจิตเวชสงขลาราชนครินทร์ [Role- function adaptation of patients with substance-induced psychosis after being treated from Rajanagarind Psychiatric Hospital] [สารนิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2553. Thai.

35. กุสุมา แก้วแดง. ผลของโปรแกรมการบำบัดแบบสั้นร่วมกับการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อพฤติกรรมการดื่มสุราแบบอันตราย [The effect of brief intervention with family participation program on alcohol drinking behaviors of persons with harmful alcohol use] [สารนิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2557. Thai.

36. Neenan M. Developing resilience: a cognitive-behavioral approach. 2nd ed. New York: Routledge; 2018.

37 Masten AS, O’Dougherty WM. Resilience over the lifespan, In: Reich J, Zautra A, Hall J, editors. Handbook of adult resilience. New York: Guilford; 2010.

38. บุญใจ ศรีสถิตย์นรากูล. ระเบียบวิธีการวิจัยทางพยาบาลศาสตร์ [The methodology in nursing research]. กรุงเทพฯ: ยูแอนด์ไอ อินเตอร์ มีเดีย; 2553. Thai.

39. Polit FD, Hungler PD. Nursing research: principle and methods. Philadelphia: J.B. Lippincott; 1999.