The Mobilization of Social Networks in Creating Perception and Benefits Accessibility for Poor Elderly in Urban Communities of Chiang Rai Province

Main Article Content

สุชาติ ลี้ตระกูล นาวิน พรมใจสา ภูริพัฒน์ แก้วศรี ธัญณชน ใจบุญตัน

Abstract

การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการรับรู้และการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุที่ยากจนในชุมชนเมือง จังหวัดเชียงราย เพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเครือข่ายทางสังคมในการสร้างการรับรู้และการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุที่ยากจนในชุมชนเมือง จังหวัดเชียงราย และเพื่อสร้างและขับเคลื่อนเครือข่ายทางสังคมในการสร้างการรับรู้และการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุที่ยากจนในชุมชนเมือง จังหวัดเชียงราย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ความยากจน จำนวน 380 คน ผู้นำชุมชนในเขตเมืองทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ ตัวแทนภาครัฐและเอกชนของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุ นักวิชาการด้านการพัฒนาชุมชน ด้านนิเทศศาสตร์และด้านผู้สูงอายุ จำนวน 32 คน เครืองมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบบันทึกผลการสนทนากลุ่ม (Focus Group) แบบการบันทึกการวิเคราะห์ SWOT และแบบบันทึกการประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมและสร้างสรรค์ (Appreciation – Influence – Control : AIC) ผลการวิจัยปรากฏ ดังนี้ 1. ปัญหาการรับรู้และการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุที่เป็นกลุ่มตัวอย่างในเขตชุมชน จังหวัดเชียงราย ในภาพรวมมีปัญหาอยู่ระดับปานกลาง เมื่อพิจารณารายปัญหา ทุกรายการมีปัญหาอยู่ในระดับปานกลาง โดยรายการปัญหาที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดกว่าปัญหาอื่นได้แก่ ปัญหาการใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่จะทำให้เข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับ สิทธิประโยชน์ไม่เป็น รองลงมา ปัญหา ไม่รู้ว่าจะเข้าไปใช้หรือติดต่อได้อย่างไรหรือโดยวิธีไหน และปัญหาไม่ทราบว่าจะติดตามข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์ได้ อย่างไรหรือกับใคร ตามลำดับ 2. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเครือข่ายทางสังคมในการสร้างการรับรู้และการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุที่ยากจนในชุมชนเมือง จังหวัดเชียงราย คือ เครือข่ายทางสังคมจะเป็นกลุ่มคนที่มีความสัมพันธ์ และเชื่อมโยงกันระหว่างสมาชิกในลักษณะของความเป็นเพื่อน ญาติหรือผู้ร่วมงานเป็นต้น โดยสื่อสารจากพูดคุยโดยตรง การสื่อสารทางออนไลน์เช่น อีเมลหรือสื่อสังคมออนไลน์ เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลหรือแสดงความคิดเห็นหรือการให้ข้อแนะนำตลอดจนการใช้ทรัพยากรร่วมกัน ทั้งนี้เครือข่ายทางสังคมอาจเป็นได้ทั้งคนในชุมชนหรือภายนอกชุมชน องค์กร สถาบันและเว็บเพจ ดังนั้นการขับเคลื่อนเครือข่ายทางสังคมจึงจำเป็นต้องพิจารณาถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องที่จะทำให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ หรือปัจจัยดังกล่าวจะเป็นประเด็นที่ใช้ในการขับเคลื่อนได้แก่ การยอมรับสถานะของตนเองของผู้สูงอายุและครอบครัว การเปิดรับข้อมูลและวิธีการเข้าถึงผู้สูงอายุที่ยากจน นโยบายและกฎระเบียบของภาครัฐ ระบบการสื่อสารภายในชุมชน กิจกรรมของชุมชนและการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนการมีจิตอาสาของคนในชุมชน บทบาทและภาวะผู้นำของชุมชน 3. การขับเคลื่อนเครือข่ายทางสังคมในการสร้างการรับรู้และการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุที่ยากจนในชุมชนเมือง จังหวัดเชียงราย มีกระบวนการดังนี้ 3.1 การจัดตั้งคณะกรรมการดำเนินงานเกี่ยวกับผู้สูงอายุที่ยากจนโดยเฉพาะประกอบด้วยคณะกรรมการที่มาจากตัวแทนผู้สูงอายุ แกนนำชุมชน จิตอาสา และอาสาสมัครสาธารณสุข 3.2 คณะกรรมการดำเนินงานผู้สูงอายุยากจนและคณะกรรมการชุมชนวางแผนการดำเนินงานร่วมกัน 3.3 จัดให้มีประชาคมชุมชน เพื่อเป็นการรวมตัวของสมาชิกในชุมชนร่วมกันทำกิจกรรม 3.4 จัดกิจกรรมฝึกอบรมอาชีพให้กับสมาชิกในชุมชน 3.5 สนับสนุนให้มีการจัดตั้งสภากาแฟในชุมชนหมายถึงการจัดวันให้มีการพบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นซึ่งกันและกัน 3.6 ร่วมกันพัฒนาระบบเครือข่ายในการดูแลช่วยเหลือผู้สูงอายุที่ยากจน 2.7 การสำรวจกลุ่มเป้าหมายที่เป็นผู้สูงอายุที่ยากจน กำหนดเกณฑ์ในการแยกประเภทปัญหาของผู้สูงอายุที่ยากจน แยกประเภทของปัญหาตามเกณฑ์ที่กำหนด คัดกรองและจัดลำดับความสำคัญของปัญหา 3.8 ดำเนินการสื่อสารผ่านสื่อที่หลากหลายไปยังครอบครัวหรือผู้สูงอายุโดยตรง 3.9 สร้างหรือพัฒนาเครือข่ายแกนนำชุมชน จิตอาสาหรืออสม.ให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์ที่ผู้สูงอายุพึงได้รับเป็นอย่างดี 3.10 การสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุที่ยากจนให้กับครอบครัวหรือผู้ดูแล

Keywords

Article Details

How to Cite
ลี้ตระกูลส., พรมใจสาน., แก้วศรีภ., & ใจบุญตันธ. (2018). The Mobilization of Social Networks in Creating Perception and Benefits Accessibility for Poor Elderly in Urban Communities of Chiang Rai Province. KASALONGKHAM RESEARCH JOURNAL, 12(2), 15-27. Retrieved from https://www.tci-thaijo.org/index.php/ksk/article/view/173954
Section
Articles

References

มยุรี ถนอมสุข. (2554). การรับรู้ข่าวสารทางการเมืองกับการมีส่วนร่วมทางการเมืองของนิสิตภาควิชาพลศึกษาและกีฬา คณะศึกษาศาสตร์และพัฒนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

มหาวิทยาลัยมหิดล. (2556). การบูรณาการ (Integration). สืบค้นจาก https://www1.si.mahidol.ac.th/km/node/2287.

มูลนิธิพัฒนางานผู้สูงอายุ. (2560). สถานการณ์ผู้สูงอายุในประเทศไทย (ด้านประชากร). สืบค้นจาก https://fopdev.or.th.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย. (2557). สัดส่วนประชากรในจังหวัดเชียงราย. เชียงราย: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย.

สุพัฒน์ กาฬพันธ์. (2555). องค์ความรู้ในการสร้างเครือข่ายเพื่อพัฒนางานด้านวัฒนธรรม สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดหนองบัวลำภู จังหวัดหนองบัวลำภู. หนองบัวลำภู: สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดหนองบัวลำภู.

Most read articles by the same author(s)

1 2 > >>