งูในฐานะสัญลักษณ์สื่อคุณลักษณะของพระศิวะ

Main Article Content

บารนี บุญทรง

Abstract

บทความวิจัย “งูในฐานะสัญลักษณ์สื่อคุณลักษณะของพระศิวะ” เป็นงานวิจัยเชิงเอกสาร มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมายเชิงสัญลักษณ์ของงู และเพื่อศึกษาว่าสัตว์ประจำพระองค์ของเทพเจ้าที่ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นสัตว์พาหนะ สามารถแสดงคุณลักษณะของเทพเจ้าพระองค์นั้นได้หรือไม่ โดยใช้งู สัตว์ที่ปรากฏคู่กับพระศิวะเสมอเป็นกรณีศึกษา ทฤษฎีและกรอบแนวคิดที่ใช้ในการวิจัยคือ ทฤษฎีสัญวิทยาของแฟร์ดิน็อง เดอ โซซูร์ กรอบแนวคิดของไฮน์ริช ซิมเมอร์ว่าสัตว์พาหนะของเทพเจ้าแสดงสัญลักษณ์และพลังงานของเทพเจ้า และกรอบแนวคิดการตีความเทพปกรณัมในเชิงสัญลักษณ์และอุปลักษณ์ของโจเซฟ แคมพ์เบลล์ ผู้วิจัยเก็บข้อมูลความหมายเชิงสัญลักษณ์ของงูจากเอกสารหลัก 4 เล่ม แล้วนำความหมายเชิงสัญลักษณ์ของงูที่ปรากฏมากที่สุดมาศึกษาเปรียบเทียบกับคุณลักษณะของพระศิวะตามที่ปรากฏในเทพปกรณัมของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ผลการศึกษาพบว่าความหมายเชิงสัญลักษณ์ของงูที่พบมากที่สุด 8 อันดับแรกได้แก่ 1) น้ำ/ฝน 2) ความอุดมสมบูรณ์ 3) ผู้พิทักษ์ 4) การฟื้นคืนชีพ/การเกิดใหม่ 5) การรักษาเยียวยา 6) ปีศาจ/ความชั่วร้าย 7) ปัญญา/ความรู้ และ 8) พลัง/ความแข็งแกร่ง ความหมายเชิงสัญลักษณ์ของงูทั้ง 8 ข้อสอดคล้องกับคุณลักษณะของพระศิวะดังที่ปรากฏในเทพปกรณัมพราหมณ์-ฮินดู จึงสรุปได้ว่าสัตว์ประจำพระองค์ของเทพเจ้า ถึงแม้จะไม่ได้ทำหน้าที่เป็นพาหนะก็สามารถทำหน้าที่เป็นสัตว์สัญลักษณ์ของเทพเจ้าและแสดงคุณลักษณะของเทพเจ้าพระองค์นั้นได้ ทั้งนี้สัตว์ประจำพระองค์กับสัตว์พาหนะของเทพเจ้าอาจแสดงคุณลักษณะของเทพเจ้า เหมือนหรือแตกต่างกันแล้วแต่กรณี


The article “Serpents as a Symbol Representing the Characteristics of the God Shiva” is a documentary research. The objectives of this research are as follows: 1) to study symbolic meanings of serpents 2) to study whether animals which always presented with gods, but do not act as the gods’ vehicles, can be considered as symbolic animals of the gods. Serpents, which are repeatedly shown in Shiva’s icons, were used as a case study. Theoretical frameworks used in this study consist of semiotics theory of Ferdinand de Saussure, Heinrich Zimmer’s concept stating that any animals serving as a god’s vehicle represent symbols and energies of that god, and Joseph Campbell’s concept suggesting that mythology be symbolically and metaphorically interpreted. Researcher collected symbolic meanings of serpents from 4 main books and then compared the most found symbolic meanings of serpents with characteristics of Shiva as described in Hindu myths. It has been found that the most found symbolic meanings of serpents can be divided into 8 categories as follows: 1) water/rain 2) fertility 3) protector 4) resurrection/rebirth
5) healing 6) devil/evil 7) wisdom/knowledge and 8) power/strength. All the symbolic meanings are related to the characteristics of Shiva as mentioned in Hindu myths. Thus, it was concluded here that the animal which constantly presented with a particular god can function as symbolic animal of the god and show characteristics of that particular god even though it does not serve as vehicle of the god. However, the shown characteristics of the two symbolic animals could be similar or different on a case by case basis.

Article Details

Section
บทความประจำฉบับ