การขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในโรงเรียนชุมชนบ้านวังจ๊อม อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่

  • สำเนา หมื่นแจ่ม Faculty of Education, Chiang Mai Rajabhat University
คำสำคัญ: หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง, การขับเคลื่อน, ชุมชนบ้านวังจ๊อม

บทคัดย่อ

     การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในโรงเรียนชุมชนบ้านวังจ๊อม อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้การวิจัยปฏิบัติการ (Action Research) 4 ขั้นตอน ได้แก่ การวางแผน (Planning) การปฏิบัติ (Action) การสังเกต (Observation) และการสะท้อนผล (Reflection) ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 447 คน ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาจำนวน 1 คน ครูจำนวน 14 คน นักเรียนจำนวน 219 คน ผู้ปกครองนักเรียนจำนวน 204 คน คณะกรรมการสถานศึกษาจำนวน 9 คน  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ     แบบวิเคราะห์เอกสาร แนวทางการระดมสมอง แบบสังเกต และแบบประเมินผลการปฏิบัติงาน การหาคุณภาพของเครื่องมือใช้วิธีการหาค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างเนื้อหากับจุดประสงค์ (Index of  Item – Objective  Congruence หรือ IOC) จากผู้เชี่ยวชาญ และการหาค่าความเชื่อมั่นของแบบประเมินผลการปฏิบัติงานโดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟา (α- coefficient) ของครอนบัค วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และข้อมูลเชิงคุณภาพ ใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา แล้วนำเสนอผลวิจัยโดยใช้วิธีการพรรณนา ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้

    การขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่โรงเรียนชุมชนบ้านวังจ๊อม มีการดำเนินงาน 10 กิจกรรมดังนี้ 1) วิเคราะห์เอกสารและการระดมสมองเพื่อศึกษาประเด็นปัญหาและความต้องการขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่โรงเรียนชุมชนบ้านวังจ๊อม พบว่า ในช่วงระยะเวลาสองปีที่ผ่านมาครูมีการโยกย้าย และบรรจุใหม่ทำให้ขาดความต่อเนื่องในการปฏิบัติหน้าที่ รวมทั้งครูมีความรู้ความเข้าใจไม่ชัดเจนเกี่ยวกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง นักเรียนเริ่มมีพฤติกรรมหลงใหลค่านิยมต่างชาติ สนใจแต่วัตถุนิยม ไม่รู้จักประมาณตน เลือกใช้เทคโนโลยีที่ไม่เหมาะสม  ขาดความซื่อสัตย์สุจริต ประหยัด อดทน ใฝ่เรียนใฝ่รู้ และการคิดวิเคราะห์  ครู นักเรียน ผู้ปกครองนักเรียนและคณะกรรมการสถานศึกษามีความต้องการให้นักเรียนเรียนรู้โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  2) นำข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์เอกสาร และการระดมสมองมาวางแผนการขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงโดยจัดทำตารางการขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่โรงเรียนชุมชนบ้านวังจ๊อม 3) ประชุมเชิงปฏิบัติการทบทวนแผนปฏิบัติการประจำปี โดยน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาบูรณาการในแผนปฏิบัติการประจำปี 2560 จำนวน 12 โครงการ  4) ประชุมเชิงปฏิบัติการจัดทำโครงการพัฒนาผู้เรียนที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงจำนวน 6 โครงการ  5) อบรมเชิงปฏิบัติการออกแบบหน่วยการเรียนรู้และจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงจำนวน 11 หน่วยการเรียนรู้  6) นิเทศติดตามการออกแบบหน่วยการจัดการเรียนรู้ พบว่า การออกแบบหน่วยการเรียนรู้จำนวน 9 หน่วย สามารถจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้และสร้างแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนได้ครบถ้วน ส่วนอีก 2 หน่วยการเรียนรู้ ยังมีปัญหาในด้านโครงสร้างหน่วยการเรียนรู้และการเขียนชุดคำถามกระตุ้นคิดเพื่อปลูกฝังหลักคิดพอเพียง สำหรับแผนการจัดการเรียนรู้กิจกรรมพัฒนาผู้เรียนครูมีปัญหาในเรื่องการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ จากปัญหาที่พบ ผู้วิจัยได้เข้าไปให้ความรู้และช่วยแก้ไขในจุดที่เป็นปัญหาจนสำเร็จลุล่วงด้วยดี 7) หาคุณภาพของหน่วยการจัดการเรียนรู้ แผนการจัดการเรียนรู้ และแผนการจัดการเรียนรู้กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน โดยหาค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างเนื้อหากับจุดประสงค์ (IOC) จากผู้เชี่ยวชาญจำนวน 5 ท่าน พบว่ามีความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา ข้อคำถามมีความเหมาะสมถูกต้องทางภาษาและสอดคล้องกับประเด็นที่จะศึกษาสามารถนำไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ได้  8) จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยทำการทดสอบก่อนเรียนและดำเนินการทดสอบหลังเรียน พบว่า นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยมีร้อยละความก้าวหน้าคะแนนเฉลี่ยสูงขึ้นทุกชั้นปี คืออยู่ระหว่าง 22.11 – 28.38                 9) นิเทศติดตามโดยการสังเกตและจัดประชุมเป็นระยะเพื่อสอบถามปัญหา ให้การช่วยเหลือ และแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น  10) ประชุมเชิงปฏิบัติการสะท้อนผลการขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่โรงเรียนชุมชนบ้านวังจ๊อม

    ผลการขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่โรงเรียนชุมชนบ้านวังจ๊อม พบว่า ในภาพรวมปฏิบัติงานอยู่ในระดับคุณภาพมาก เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ทุกด้านมีการปฏิบัติงานอยู่ในระดับคุณภาพมาก โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ ด้านการบริหารจัดการสถานศึกษา รองลงมาคือ ด้านผลลัพธ์/ภาพความสำเร็จ ด้านหลักสูตรและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามลำดับ ส่วนด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด ได้แก่ ด้านการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน

    ผลลัพธ์/ภาพความสำเร็จ พบว่า ในภาพรวมปฏิบัติงานอยู่ในระดับคุณภาพมาก เมื่อพิจารณาในแต่ละองค์ประกอบ พบว่า ทุกองค์ประกอบมีการปฏิบัติงานอยู่ในระดับคุณภาพมาก โดยองค์ประกอบที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ องค์ประกอบผู้บริหารสถานศึกษา รองลงมา คือ องค์ประกอบครูและองค์ประกอบนักเรียนตามลำดับ ส่วนองค์ประกอบที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด ได้แก่ องค์ประกอบสถานศึกษา

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2554). คู่มือการประเมินสถานศึกษาแบบอย่างการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และบริหารจัดการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง(สถานศึกษาพอเพียง) ประจำปี 2554-2556. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

จันทร์จิรา บุญมี. (2557). แนวทางการดำเนินงานตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดอุทัยธานี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 42. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฎนครสวรรค์.

จุฑามาส พัฒนศิริ. (2560). แนวทางการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของโรงเรียนในจังหวัดนครสวรรค์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 42. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์.

เฉลิมชัย ตาระกา. (2558). การขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงตามทัศนะของผู้บริหารสถานศึกษาและครูในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 3. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี.

ชนากานต์ กาหลง. (2560). สภาพและแนวทางการพัฒนาการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคามเขต 2. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

พงศธร โพธิแก้ว. (2560). ลักษณะผู้บริหารมืออาชีพตามทัศนะของผู้บริหารและครูในโรงเรียนอำเภอเมือง จังหวัดพะเยา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 36 .วารสารวิจัยราชภัฏเชียงใหม่, 18(2), 109-120.

รัชนีกร วงศ์จิราษฎร์. (2559). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการส่งเสริมการจัดการศึกษาตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ในกลุ่มโรงเรียนค่ายพระเจ้าตาก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยบูรพา.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2554). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11. กรุงเทพฯ: สํานักนายกรัฐมนตรี.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12. กรุงเทพฯ: สํานักนายกรัฐมนตรี.

สุดารัตน์ กุมขุนทด. (2559). แนวทางการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต 3. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์.

สุธรรม ธรรมทัศนานนท์. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สำหรับสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 27. วารสารศึกษาศาสตร์, 28(1), 140-153.

อัจฉราพร ภักดีสมัย. (2555). การพัฒนาบุคลากรด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนบ้านบกห้วยโนน อำเภอศรีรัตนะ จังหวัดศรีสะเกษ. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
เผยแพร่แล้ว
2019-06-11
การอ้างอิงบทความ
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (RESEARCH ARTICLE)